Barwienie drewna na sucho

„O sposobie barwienia dębiny drogą suchą” pisał Mieczysław Schreiber w „Przewodniku stolarskim” z 1922 roku. Barwniki zawarte w drewnie poddane działaniu par amoniaku zmieniają kolor drewna na ciemniejszy.

Metoda ta była znana od dawna. Podobno wynalezioną ją obserwując zmiany barwy drewna dębowego, z którego budowano zagrody dla koni. Generalnie drewno z upływem czasu ciemnieje. Ale drewno dębowe w końskich zagrodach nie tyle ciemniało, co zmieniało swój kolor (przecięta belka w całości była ciemna, tak jak jej zewnętrzna powierzchnia). Nie wiedziano dokładnie dlaczego tak się dzieje i czemu tylko z drewnem dębowym. Dziś już wiemy, że to dzięki amoniakowi, który ulatniał się z końskiego moczu…

Barwienie drewna na sucho w małych, amatorskich stolarniach jest jest bardzo proste. W sprzedaży jest dostępna woda amoniakalna. Przedmiot, który chcemy pociemnić należy włożyć do szczelnego pojemnika (np. wiaderko po farbie) oraz nalać trochę wody amoniakalnej. Przedmiot układamy w taki sposób, aby opary amoniaku miały dostęp z każdej strony. Ja układam przedmiot na kawałku deseczki z wkrętami. Zamknięte szczelnie wiaderko wystarczy zostawić na noc w ciepłym miejscu.

barwienie drewna misa
Misa z robinii akacjowej. Kora oraz łyko nie zostały zabarwione, gdyż nie mają garbników

Tak „pomalować” można tylko drewno bogate w garbniki, takie jak dąb, orzech czy akacja. Z moich dotychczasowych doświadczeń wynika, że w miarę jednakowo, na kolor ciemnozielony barwi się drewno akacji (a w zasadzie robinii akacjowej). Natomiast dębina raz uzyskuje kolor ciemnobrunatny a raz staje się tylko lekko ciemniejsza. Najprawdopodobniej nie w każdym rodzaju drewna dębowego występuje jednakowo duża ilość garbników.

barwienie drewna - miseczka
Miseczka z dębiny przyciemniona opisywaną metodą.

Na koniec cytat ze wspomnianego na wstępie „Przewodnika stolarskiego”:

Przy zastosowaniu tego sposobu drzewa niczem się nie zwilża a pary amoniaku przenikają je, należy się nim zawsze posługiwać ilekroć zależy nam na trwałem i pięknem pociemnieniu dębowych sprzętów. /…/ Gdy się uwzględni, że obywa się tu bez roboty, że przez działanie ulatniającego się amoniaku, ani głębokość, ani jakość drzewa się nie zmienia, ale tylko jego barwa staje się soczystą i piękniejszą, to nie będzie się używało innych zapraw do dębiny nad tę.

Barwienie drewna czas zacząć!

O innym, dawnym sposobie zmiany barwy drewna w: Farbowanie drzewa na pniu.

Dąb to dąb…

Cytaty z powieści „Galicyanie” Stanisława Aleksandra Nowaka:

„Czemu drewnianość ma być lepsza od kamienności? Bo drewno to drewno, a kamień to ino kamień. A jak drewno, to najlepiej dąb. Czemu dąb? Bo dąb to dąb. Dąb to nie płomna sośnia ani smolna jedla. Dąb to dąb.

Dębowy bal zakopany w ziemię przeleży pięć setków lat i nic – nie zgrębieje ani nie skruszy się jak kamień. A czemu nie zgrębieje ani nie skruszy się jak kamień? Bo dąb to dąb.

Dąb to nie sośniana choja. Dąb to dąb, no i nie kamień, ino drewno. A drewno to drewno”.
/Baltazy Bolków Brat – stolarz/

Prezentowana dębowa miseczka nie była malowana. Zmiana barwy powstała wskutek reakcji garbników zawartych w drewnie z oparami wody amoniakalnej.

Długość (cm): 25
Szerokość (cm): 14
Wysokość (cm): 7
Grubość ścianki (mm): 10-20
Wykończenie: olej duński

Dąb to dąb… 🙂

 

Inna dębowa miseczka
oraz
miseczka z dębiny

Klocki koronkarskie

12963774_10209560573841180_8413966417201076709_n (Kopiowanie)Koronka klockowa nazwę swoją wzięła od drewnianych klocków, na które nawija się nici. Klocki koronkarskie mają różny kształt. Poszczególne miejscowości, czy regiony wytworzyły własne wzory. W okolicach Krakowa wyglądają one jak na zdjęciu obok.

11064701_10206617375023049_1422430379499845822_n (Kopiowanie)Według legendy pierwszą koronkę utkał pająk na pozostawionych krosnach tkackich. Młoda tkaczka zachwycona pięknym, pajęczym wzorem chciała go odtworzyć ale niestety nitki plątały się jej w niezgrabnych palcach. Dopiero dzięki wystruganym, drewnianym patyczkom udało się „zapanować” nad nitkami.

Poniżej kilka klocków koronkarskich wykonanych dla „Koronczarek” – grupy pań odtwarzających dawne tradycje koronki nie tylko klockowej.

Klocki z drewna egzotycznego bubinga. Ciężkie. Raczej do grubej nici...
Klocki z drewna egzotycznego bubinga. Ciężkie. Raczej do grubej nici…
klocki koronkarskie
Dwa klocki dębowe i jeden bukowy.
Klocki kornkarskie
Zestaw klocków z drewna bukowego
klocki koronkarskie
Klocek z drewna śliwy ogrodowej
klocki koronkarskie
Zestaw 🙂

Świeczniki

Świeczniki zostały wykonane z różnych, dostępnych materiałów, zasadniczo przeznaczonych na opał, takich jak: śliwa, wiśnia, jabłoń, sosna, buk. Kilka egzemplarzy  zrobiono z drewna egzotycznego: merbau i bubinga.

Po wypolerowaniu przedmioty zostały pokryte warstwą politury lub olejem duńskim (pod zdjęciami są widoczne opisy).

Deski do krojenia

Deski do krojenia wykonane zostały z pnia śliwy.  Po wypolerowaniu nasączono je olejem duńskim (produkt przeznaczony do kontaktu z żywnością).

Urok drewna owocowego….. deski niby takie same, a każda inna…

Deski bukowe takiego samego kształtu:

20160705_134432 (Kopiowanie)

Deski w kształcie ryby (drewno iglaste):

20160705_134440 (Kopiowanie)

Stojak (czteropak 🙂 ) na owalne deski

Jak wykonać podobne deski do krojenia?

Miseczki

Miseczki zostały wytoczone z odpadów opałowych z drzew owocowych (wiśnia, jabłoń, śliwa). Widoczne liczne tzw. wady drewna, które  – w tym przypadku – tylko dodają uroku…