Sęk w tym , że…

 

sękSęki to jedna z głównych wad drewna.

Zasadniczo defekt ten polega na tym, że gałęzie wrastają w pień drzewa.  W okresie życia gałęzi drewno sęków jest zrośnięte w jedną całość z drewnem pnia (tzw. sęki zrośnięte). Wraz z wysychaniem gałęzi przerwana zostaje łączność tkanki sęka z drewnem pnia. Powiększający się pień zarasta sek nie mając jednocześnie z nim bezpośredniego połączenia. W ten sposób powstają tak zwane sęki niezrośnięte, które stanowią poważny problem przy obróbce drewna.

sęki w drewnie
deska, w której zastąpiono wypadające sęki odpowiednio wyprofilowanymi wstawkami

Deska z dużą ilością niezrośniętych sęków w zasadzie nie nadaję się do zastosowań stolarskich. Wprawdzie można sęki wyciąć odpowiednim frezem (flekowanie) i w to miejsce wkleić inny kawałek drewna. Tak „upiększone” deski bywają wykorzystywane na przykład do różnego rodzaju obróbek, np. podbitki dachowe.

sęk zrośnięty

Pomimo tego sęki nierzadko mogą być zaletą drewna… O ile suchy, niezrośnięty sęk znacząco osłabia, zmniejsza wytrzymałość drewna to już sęk zrośnięty wytrzymałość tę zwiększa. Wie o tym każdy, kto rozłupywał siekierą surowe, sękate pieńki drzew…

Sęki zwiększają walory estetyczne drewna. Dzieje się tak dlatego, że gałąź wrośnięta w pień ma mniejsze, węższe przyrosty roczne i barwę zazwyczaj ciemniejszą niż otaczające ją drewno. Z tego powodu deski z dużą ilością sęków są wykorzystywane jako znakomity materiał do robienia boazerii.

Ten pokaz slajdów wymaga włączonego JavaScript.

Kiedy jeszcze sęk może być zaletą?

wiąz oczkowy

Drobne skupiska zrośniętych sęków w niektórych rodzajach drewna mogą powodować wzrost a nie spadek jego wartości. Jest to istotne do tego stopnia, że stosuje się oddzielne nazwy materiałów z tą – w tym przypadku – zaletą. Mam tu na myśli np. jawor i wiąz tzw. oczkowy oraz dąb różyczkowy wykorzystywane w lutnictwie do budowy instrumentów muzycznych.

stogi siana na Podhalu
stogi siana na Podhalu
stogi siana w Chochołowie
stogi siana w Chochołowie

Naturalna sękatość drewna jest wykorzystywana na wsi.  W górach w użyciu są tzw. ostrewki, które służą do suszenia trawy na siano.

ostrewki w Zarzeczu (Beskid Sądecki)
ostrewki w Zarzeczu (Beskid Sądecki)

Ze ściętego drzewa odcina się sam wierzchołek i docina grubsze gałęzie, tak aby wystawały z pnia na kilkadziesiąt centymetrów. Te wystające sęki tworzą szkielet do stawiania stogów siana.

ostrewka
ostrewka w Chochołowie

Dziś raczej nieczęsto można spotkać tego typu ostrewki. Wersja współczesna, znacząco uproszczona to pal, w którym wywiercono otwory a w nie włożono patyki. Też służą, ale podróbka jest daleka od oryginału.

rogalPodobnie sprawa wygląda z tzw. rogalem zrobionym z sękatego patyka czyli przyrządem kuchennym wykorzystywanym do mieszania sosów, wyrabiania ciast, itd. Inne, lokalne nazwy tegoż narzędzia to popularna mątewka; śląska  – rogolka lub fyrlok, czy poznańska – kwirlejka.

Wersje współczesne podobno lepiej się sprzedają, bo są ponoć ładniejsze. Ale czy takim fyrlokiem można porządnie pofyrlać? Czy taką błyszczącą kwyrlejkóm można dobrze pokwyrlić?

Drewno w najbliższym otoczeniu

 

Pierwotnym mieszkaniem człowieka był las. Schronienie dawał szałas bądź ziemianka. Kolejne modyfikacje oraz wynalazki zmieniały charakter i komfort ludzkiego schronienia.

Drewno wciąż jest podstawowym, najszlachetniejszym materiałem w budownictwie na całym świecie.
Ponownie wraca do łask dzięki swej funkcjonalności i niewątpliwej elegancji. Wciąż szeroko stosowane w klasyczny sposób, ulega zmianom dzięki nowym technologiom obróbki drewna nadając produktom świeżości i lekkości.

Po wieloletnim panowaniu trendów skandynawskiej firmy produkującej nowoczesne meble oraz akcesoria,  promującej plastyczność tworzyw sztucznych,  zapragnęliśmy ponownie „ocieplić” drewnem wnętrza naszych domów, biur czy innych obiektów użyteczności publicznej.

Obecne technologie oraz mody fantastycznie łączą ze sobą nawet kilka różnych materiałów tj. szkło, metal czy beton utrzymując komfort użytkowania oraz estetykę wykończenia, które daje odpowiednio dobrane do projektu drewno.

Czytaj dalej Drewno w najbliższym otoczeniu

Deska jak Jan – niezbędna…

 

zestaw: deseka do krojeniaPodobno desek nigdy za wiele… zarówno w warsztacie, jak i też w kuchni. W związku z tym postanowiłem przygotować kilka deseczek do krojenia, które mogą być pomocne nie tylko w przygotowaniu obiadu, lecz także mogą zastąpić talerze przy śniadaniu czy też kolacji. O ileż praktyczniej i przyjemniej smarować chleb na desce niż na talerzu…

Deski z pnia jabłoni

Do dyspozycji miałem kilka suchych desek z pnia jabłoni. Drewno z jabłoni jest dość twarde, a więc odporne na uszkodzenia. Wydaje się, że powinno być dobrym materiałem na deski do krojenia. Dodatkowo deski jabłoniowe mają piękne, dekoracyjne usłojenie.
Przed przystąpieniem do strugania deski należało oczyścić z widocznego na zdjęciu wapna. Drewno z jabłoni lubi pękać lub wykrzywiać się, gdy za szybko schnie. Pęknięcia pojawiają się zazwyczaj na początkach i końcach desek. W związku z tym na czas schnięcia można je zabezpieczać na różny sposób, np. malując końce grubą warstwą wapna budowlanego. Czyszczenie najprościej wykonać specjalnym skrobakiem do drewna, szczotką ręczną lub zamontowsketchup deska do krojenia z drewnaaną na wiertarce.
Po oczyszczeniu wyrównałem strugiem jedną stronę desek. Następnie na grubościówce deski zostały zestrugane do grubości 1,6 centymetra.
Co dalej? Przesiadka z grubościówki do komputera. Przy pomocy niezawodnego programu Sketchup wykonałem projekt stojaka wraz z deskami (plik do pobrania). Dla ułatwienia życia niepracujących w programie 🙂 poniżej obraz z podanymi wymiarami. sketchup deska do krojenia z drewna
Jak widać na projekcie, do wykonania będą 4 owalne deski wraz ze stojakiem.

Czytaj dalej Deska jak Jan – niezbędna…

10 października – Dzień Drzewa

 

Dzień Drzewa
Drzewo na skale – Dubie, Park Krajobrazowy „Dolinki Krakowskie”

Drzewo – największa roślina na ziemi. Skupisko drzew (las, puszcza, dżungla) tworzy swoiste środowisko, w którym mieszka więcej niż jedna trzecia wszystkich gatunków roślin i zwierząt zamieszkujących Ziemię.
Jak ważne były i są drzewa w życiu ludzi świadczy ich stała obecność w kulturze. Począwszy od biblijnego drzewa poznania dobra i zła po dzisiejsze dzieła sztuki, których tworzywem jest drewno.

Pomysł obchodzenia Dnia Drzewa (Arbor Day) zapoczątkował w 1872 roku amerykański znawca przyrody, gubernator stanu Nebraska Juliusz Sterling Morton. Zaapelował, aby każdy kto może w dniu 10 kwietnia posadził drzewo. Podobno w trakcie pierwszej akcji zasadzono w USA ponad milion drzew.

Drzewo – Dolina Racławki, Park Krajobrazowy „Dolinki Krakowskie”

Pomysł Mortona przyjął się w Europie dopiero w latach 50. XX wieku. Natomiast w Polsce jest on obchodzony od 2002 roku nie tak jak w większości państw świata w drugą niedzielę kwietnia lecz 10 października. W tym dniu w wielu miejscach są organizowane różne uroczystości, wystawy, pikniki, których tematem jest drzewo.

Klub Gaja zachęca do obchodzenia tegorocznego święta pod hasłem „Drzewo Wolności”, aby w ten sposób upamiętnić odzyskanie swobód obywatelskich (stąd „obywatelskie Święto Drzewa” oraz zachęta do nadawania drzewom zasadzony w tym roku imion Drzew Wolności).

Dąb Słowianin – zdjęcie ze strony swietodrzewa.pl; Fot. Klub Gaja/Tomek Pikuła

W tym roku po raz czwarty ogłoszono konkurs na drzewo roku. Pomysłodawcy nie szukają drzew najstarszych, najwyższych, najgrubszych, najpiękniejszych ani najrzadszych. Szukają drzewa „najbardziej kochanego, drzewa z opowieścią, które pobudza wyobraźnię i jednoczy ludzi”. Kilka dni temu ogłoszono, że tegorocznym zwycięzcą jest Dąb Słowianin z Dębiny w województwie dolnośląskim. Więcej informacji o konkursie na stronie: http://drzeworoku.pl/index.html

Drzewo, Dolina Racławki, Park Krajobrazowy „Dolinki Krakowskie”

W Polsce zwyczaj sadzenia drzew i nadawania im imion był znany jeszcze przed ustanowieniem Dnia Drzewa. Już w okresie zaborów starano się upamiętnić rocznice zwycięstw i innych ważnych wydarzeń z historii Ojczyzny w ten sposób, iż sadzono dęby i nadawano im imiona z nimi związane. Istniał również zwyczaj sadzenia drzewa z okazji narodzin dziecka. A więc do łopat „ludu pracujący miast i wsi”! W szczególności mężczyźni, gdyż posadzenie drzewa to ponoć jedno z obowiązkowych zadań mężczyzny (oprócz zmajstrowania syna oraz zbudowania domu)…