Archiwa tagu: ciekawostki o drewnie

Kielich z widoczną zgnilizną rdzeniową drewna

 

brzoza ze zgnilizną rdzeniową

Tym razem prezentuję kielich z drewna dotkniętego wadą zwaną zgnilizną rdzeniową.

Zgnilizna to rozkład drewna będący skutkiem działalności grzybów pasożytniczych. Do rozwoju tychże grzybów konieczna jest woda jak i też powietrze. Stąd zgnilizna rozwija się w drewnie wilgotnym oraz uszkodzonym.

Zgnilizna rdzeniowa to szczególny przypadek zgnilizny wewnętrznej. Jak sama jej nazwa wskazuje uszkodzeniu ulega rdzeń pnia wraz z częścią położoną w jego sąsiedztwie, co w miarę dobrze widać na załączonym zdjęciu dwóch pieńków.

Pomimo tej wady, która w zasadzie dyskwalifikuje materiał do obróbki poprzecznej, postanowiłem spróbować wytoczyć kielich.

kielich z widoczną zgnilizną rdzeniową

Ten kształt wydał mi się najlepszym do pokazania zmurszałego rdzenia. Widać go doskonale w przekroju nóżki kielicha.

kielich z brzozy ze zgnilizną rdzeniową

W czasie obróbki okazało się, że zgnilizna nie jest jedyną wadą tego kawałka drewna. Pod korą ukazały się dość mocne pęknięcia…

kielich z brzozy ze zgnilizną rdzeniową

Generalnie prezentowany kielich z widoczną zgnilizną rdzeniową jest dość delikatny. Nie nadaje się do intensywnego użytku. Posłuży raczej jako ozdoba i ciekawostka.

Z pozostałej części klocka – po przecięciu wzdłuż rdzenia – spróbuję wytoczyć małą miseczkę. Czy się uda? Jak będzie wyglądać?

Sapelli – afrykańska piękność

 

drewno sapelliW drodze z pracy przejeżdżam obok sklepu-hurtowni z drewnem egzotycznym. Zasadniczo przejeżdżam, choć czasami się zatrzymuję…. Dzięki takim „zatrzymaniom” odkryłem bubingę, czy chociażby  – tak jak niedawno – sapelli.

Jakiś czas temu nabyłem belkę z tego drewna o wymiarach 10 cm x 10 cm i długą na 2,5 metra. Przy zakupie dowiedziałem się, że sapelli to „jakaś odmiana mahoniu”. W każdym razie belka wyglądała ciekawie dzięki widocznym, złotym smugom.  Jak będzie wyglądać po obrobieniu i wypolerowaniu? Czy jasne smugi będą lśnić jak złoto?

Sapele_Tree_Congo_BrazzavilleSapelli rośnie w Afryce równikowej. Jest tam drzewem dość pospolitym. W Europie jako pierwsi drewno sapelli zaczęli wykorzystywać Niemcy na początku XX wieku. Robili z niego między innymi śmigała słynnych sterowców Zeppelin. Natomiast współcześnie drewno jest ciekawym materiałem do wykończenia wnętrz (schody, podłogi), ale nie tylko. W cenie są instrumenty muzyczne (głównie gitary, perkusje, pianina i fortepiany) wykonane z sapelli. Amerykański Cadillac wykorzystuje to drewno to wyrobu ozdobnych tapicerek w samochodach. /źródło: internet/

Z mojego kawałka drewna nie zrobię kadilaka ani nawet gitary. Na razie wytoczyłem malutką miseczkę oraz pucharek…

Drzewo sapelli: 
– dorasta średnio do wysokości 45 metrów (bywa i 60 m) i średnicy pnia do 1 metra;
– pnie drzew są proste, pozbawione gałęzi do wysokości ok 25 metrów:
budowa drewna: biel wąski (7-10 cm) o żółtawej barwie, natomiast twardziel świeżo przetarty ma kolor  różowobrązowy i stopniowo ciemnieje pod wpływem światła do barwy czerwonobrązowej (wiadomo już, że moja belka to część twardzielowa pnia przerobionego na tyle dawno, że kolor już się ustabilizował).
Cd. 1 – dla zainteresowanych: opis rysunku drewna
Cd. 2 – dla maniaków: opis techniczny drewna w języku francuskim

No więc wytoczyłem malutką miseczkę oraz pucharek. Pierwsze wrażenia… afrykańska piękność.

pucharek i miseczka z sapelli

Sapelli, jak każde drewno, swoje piękno pokazuje dopiero gdy poświęci mu się trochę czasu.

Po pierwszych doświadczeniach wiem, że drewno sapelli jest dość twarde ale łatwe w obróbce. Nie pęka, nie szczerbi się, nie odszczypują się krawędzie w trakcie toczenia jak to ma miejsce np. przy obróbce rodzimej sosny czy świerka. Drewno daje się świetnie wygładzać oraz polerować. Niestety pył powstały w trakcie szlifowania podrażnia błony śluzowe (objawy: lekki katar, kichanie). Stąd przy kolejnej pracy z sapelli na pewno założę maskę przeciwpyłową.

Klejenie egzotycznych gatunków drewna

.

Do niedawna nie miałem zbyt dużo do czynienia z drewnem egzotycznym. Podczas eksperymentów z meranti, teakiem czy bubingą pojawiły się pierwsze problemy z klejeniem. Czasami po kilku tygodniach od połączenia powierzchni drewnianych klej zaczynał puszczać. Dlaczego?

Do klejenia drewna najczęściej używam różnego rodzaju klejów rozpuszczalnikowych głownie klasy D3. Składają się one z płynnego nośnika (woda, alkohol) oraz bazy klejącej, którą stanowi na przykład naturalny kauczuk lub różnego rodzaju żywice winylowe.

W procesie klejenia substancja wnika do drewna powodując jego minimalne napęcznienie oraz rozpuszczenie dzięki czemu powierzchnie klejonych materiałów wzajemnie się przenikają. Następnie rozpuszczalnik odparowuje pozostawiając trwałą spoinę.

Wiele gatunków drewna egzotycznego zawiera duże ilości żywic oraz olejów co czyni je naturalnie odpornymi na wodę. Stąd pojawiały się problemy z wnikaniem klejów do drewna a w konsekwencji z uzyskaniem trwałej spoiny.

bubinga - deska z kroplami wody

Co więc można zrobić?

Czytaj dalej Klejenie egzotycznych gatunków drewna

Fałszywa twardziel – prawdziwe piękno…

 

Główną część drzewa stanowi pień. Składa się on z kory, łyka, miazgi, drewna oraz rdzenia. Drewno jest zasadniczą częścią pnia.

Generalnie drewno czyli tkankę znajdującą się pomiędzy rdzeniem a miazgą, można podzielić na biel oraz twardziel.

biel i twardziel

Biel jest żywą tkanką o jasnym kolorze (stąd nazwa). Jej zadaniem jest doprowadzanie wody z solami mineralnymi z korzeni do gałęzi i liści oraz magazynowanie zapasów. Stąd przy dawnych próbach barwienia drewna, opisanych w tekście Farbowanie drzewa na pniuzabarwieniu ulegała głównie biel czyli część żywa pnia, która przewodziła zabarwiony płyn.

Wewnętrzna strefa pnia to twardziel. Nie pełni ona funkcji fizjologicznych takich jak biel lecz mechaniczne tj. zapewnia roślinie wytrzymałość i odporność. Twardziel powstaje w wyniku zaimpregnowania ścian komórkowych żywicami, gumami i garbnikami, co z kolei powoduje zamknięcie dróg przewodzenia wody. Dzięki temu ta część pnia staje się twarda i odporna na działanie grzybów.

Twardziel nie występuje u niektórych drzew liściastych takich jak: brzoza, jawor, klon, grab, osika, kasztanowiec, olsza. Drzewa te nazywamy beztwardzielowymi.

Czytaj dalej Fałszywa twardziel – prawdziwe piękno…

Cis – pierwsze chronione drzewo w Polsce

 

cis w BrzeguCis (Taxus)

♦ Nazwa Taxus znaczy po łacinie łuk; jest to związane z niezwykle sprężystym drewnem cisów, z którego w średniowieczu wytwarzano łuki.
♦ Z botanicznego punktu widzenia „owoce” cisa to nibyjagody czyli mięsiste utwory powstałe z pojedynczego, łuskowatego owocolistka kwiatu żeńskiego i zawierające jedno nasiono. cis nibyjagodaSłodka osnówka nasion cisa jest jedyną częścią rośliny nie zawierającą toksyn. Dzięki niej nibyjagody są chętnie zjadane przez ptaki, które w ten sposób przyczyniają się do rozsiewania nasion.

Cis pospolity (Taxus baccata)

♦ Cisy to najbardziej długowieczne drzewa Europy. Około 2000-letni cis pospolity rosnący w miejscowości Fortingall w Szkocji jest najstarszym drzewem w Europie.
♦ Także polskie najstarsze drzewo to cis pospolity; rośnie on w Henrykowie Lubańskim i liczy ok. 1270 lat.
cisCis pospolity jest najbardziej cieniolubnym rodzimym drzewem w Polsce.
♦ Cis pospolity był pierwszym w Polsce drzewem objętym ochroną prawną (dekret wydał król Władysław Jagiełło w 1423 r.).

Jeśliby kto, wszedłszy w las, drzewa które znajdują się być wielkiej ceny, jak Cis, albo im podobne, podrąbał tedy może być przez pana albo dziedzica pojman… /fragment dekretu królewskiego/

Wprawdzie nieco wcześniej król Kazimierz Wielki odpowiednimi zapisami w Statutach Wiślickich objął ochroną tzw. drzewa bartne czyli takie, w których znajdowały się pszczoły. Niemniej cis był pierwszym, z nazwy wymienionym drzewem objętym ochroną w Polsce.

cis pospolity przekrójDrewno cisa ma wąski, biały biel i piękną, błyszcząco brunatnoczerwoną twardziel. Charakteryzuje się doskonałymi parametrami: jest ciężkie i bardzo twarde, niezwykle sprężyste (dzięki temu było doskonałym materiałem do produkcji łuków), wyjątkowo trwałe zarówno w stanie suchym jak i na wolnym powietrzu, odporne na działanie grzybów i owadów, trudno łupliwe i trudno zapalne, mało kurczliwe przy zmieniającej się temperaturze i wilgotności, wolno schnące, nie pęka i nie paczy się przy wysychaniu. Mimo dużej twardości jest łatwe w obróbce (m.in. do wygładzania i polerowania). cis przekrój pnia

Z uwagi na wymienione zalety, drewno cisa jest niezwykle cenione w przemyśle, stanowi ono idealny materiał snycerski, jest też używane jako imitacja hebanu.

Wszystkie części cisa (z wyjątkiem mięsistej osnówki nasion) są trujące. Jest to związane z dużą zawartością w jego komórkach trujących związków, przede wszystkim alkaloidów z grupy taksyn. Właściwości te były wykorzystywane w średniowieczu do produkcji zatrutych strzał (jak widać militarne zastosowanie cisu nie ograniczało się do produkcji łuków 😉 ).

——

Ewa Bernard

Politurowanie drewna

politurowanie drewnaJedną z popularniejszych metod wykańczania drewna jest politurowanie czyli pokrywanie drewna spirytusowym roztworem żywic szelakowych. Ma to na celu wypełnienie porów drewna oraz nadanie ładnej, przezroczystej powłoki.

politurowanie drewnaPoliturę można wykonać samodzielnie. Niemniej do niewielkich, amatorskich zastosowań zdecydowanie lepiej kupić od razu gotowy produkt.

Politurowanie drewna polega na malowaniu, a dokładniej, nacieraniu drewna szmatką lub tamponem nasączonym politurą. Kolejne warstwy politury nakłada się co kilkadziesiąt minut. Długość przerw zależny głównie od temperatury otoczenia oraz mocy alkoholu w roztworze. Spirytus musi odparować a pozostała na drewnie warstwa szelaku, stwardnieć. Czynność należy powtórzyć, w zależności od planowanego efektu, od kilku do nawet ponad 100 razy. Wykończenie mebli czy też instrumentów muzycznych na tzw. wysoki połysk może składać się nawet ze 150 warstw politury!

Czytaj dalej Politurowanie drewna

Postarzanie drewna

 

Z biegiem czasu drewno ulega starzeniu. Zmienia się przede wszystkim jego barwa. Oprócz tego, jeśli drewno było intensywnie używane, jego zewnętrzna powierzchnia ulega wytarciu. Dotyczy to przede wszystkim tzw. przyrostów wiosennych drzewa.

Przyrost drzewa to naprzemienne powstawanie nowych warstw: wiosennych (drewno wczesne) i letnich (drewno późne). W większości drzew iglastych oraz części liściastych przyrosty te dość łatwo rozróżnić gołym okiem. Drewno wczesne oprócz tego, że jest jaśniejsze od późniejszego to jest także od niego bardziej miękkie.  To właśnie te miękkie przyrosty ulegają szybkiemu wytarciu.

szczotka_Jedna z metod postarzania drewna polega właśnie na zebraniu materiału miękkiego. Efekt ten można uzyskać między innymi poprzez szczotkowanie drewna.

syntilor_postarzacz do drewnaNa załączonym zdjęciu element sklejony z kawałków drewna sosnowego został właśnie w ten sposób postarzony. W efekcie uzyskano podkreślenie naturalnego rysunku drewnianej powierzchni. Odkryte słoje nadają całości ciekawy, rustykalny charakter.

Do mechanicznego postarzania drewna konieczne są przede wszystkim odpowiednie szczotki – tu zastosowano szczotkę tarczową pokrytą nylonem oraz papier ścierny.

Na koniec materiał został pomalowany postarzaczem do drewna firmy Syntilor w kolorze nazwanym przez producenta „skała alpejska”.

Świerk (bardzo) pospolity

 

ŚWIERK POSPOLITY (Picea abies)

świerk, świerkiNa terenie Polski świerk ma dwa regiony występowania: północno-wschodni oraz południowy – oddzielone od siebie pasmem bezświerkowym. Dlatego nie występuje naturalnie na Pomorzu. Wielkopolsce oraz prawie na całym Mazowszu.

Świerka można zaliczyć do drugiego po sośnie tak pod względem rozmiarów produkcji jak i wartości użytkowej drewna.

Charakterystyczną dla drewna świerka cechą jest bardzo częste występowanie pęcherzy żywicznych, które znacząco utrudniają jego obróbkę. Drewno świerka ma barwę żółtawą, jest lekkie i miękkie, łatwo łupliwe. Większą twardość posiadają świerki rosnące wysoko w górach. Z nich zazwyczaj wykonuje się wierzchnią część skrzypiec (tzw. świerk rezonansowy). W najwyższych partiach gór gleba nie jest żyzna, a warunki atmosferyczne powodują, że świerk rośnie wolniej, dlatego też ma bardzo gęste przyrosty. Dzięki temu posiada wyjątkową sprężystość i wyjątkowy rezonans.

Kora świerka pospolitego jest płytko spękana na drobne, łuskowate poletka. Jej odcień może się zmieniać od różowawo brązowego do brunatnoszarego. Pod korą znajduje się jadalna miazga (fakt wykorzystywany przez szkoły przetrwania). Z igliwia, zalewając go wrzątkiem, można przygotowywać napój bogaty w witaminę C.

Cechą drewna świerkowego są silne właściwości ostrzegawcze, tzw. trzeszczenie przed złamaniem. Między innymi dzięki temu świerk bywa wykorzystywany w budownictwie i górnictwie. Drewno świerka jest także doskonałym materiałem stolarskim; ma zastosowanie w przemyśle papierniczym, zapałczanym, celulozowym.

Czytaj dalej Świerk (bardzo) pospolity

Sosna – królowa polskich lasów

 

Sosna zwyczajna (pinus sylvestris) jest drzewem spotykanym w Polsce powszechnie. Zajmuje 67% powierzchni zalesionej w naszym kraju. Jej nazwa pochodzi o łacińskiego „pinus” – ten, który dostarcza żywicy oraz „sylvestris” – leśny.

Sosna czarna na Helu
Sosna czarna na Helu

W Polsce rosną dwa gatunki rodzimej sosny: wspomniana sosna zwyczajna oraz sosna limba. W lasach oraz parkach spotkać można także gatunki obcego pochodzenia: sosna banka, czarna, smołowa i wejmutka.

Czytaj dalej Sosna – królowa polskich lasów